TMS Programı Nedir?
Son güncelleme:
Kısaca
TMS programı (Transportation Management System – Taşıma Yönetim Sistemi), malların taşınmasını planlamak, yürütmek, izlemek ve maliyetlendirmek için kullanılan yazılımdır. Teklif ve siparişten taşıyıcı seçimine, sevkiyat takibinden faturalamaya kadar taşıma sürecini tek bir sistemde toplar.
TMS ne demek?
TMS, İngilizce Transportation Management System ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede taşıma yönetim sistemi, nakliye yönetim sistemi, lojistik yazılımı veya kısaca TMS programı olarak kullanılır.
Bir TMS programı, “hangi yük, hangi araçla veya taşıyıcıyla, hangi rotadan, ne zaman, kaça taşınacak ve şu an nerede?” sorularına tek bir yerden yanıt verir.
Kavramın genel tanımı için Vikipedi'deki Transportation management system maddesine (İngilizce), bir yazılım üreticisinin gözünden anlatımı için SmartLogiTMS blogundaki TMS yazılımı nedir yazısına bakabilirsiniz.
TMS programı ne işe yarar?
- Teklif ve fiyatlama: Navlun tarifelerini saklar, müşteriye teklif hazırlar.
- Sipariş ve sevkiyat yönetimi: Taşıma taleplerini kayda alır, sevkiyat dosyası oluşturur.
- Planlama ve optimizasyon: Yükleri birleştirir, rota ve araç planlar.
- Taşıyıcı yönetimi: Tedarikçi seçimi, navlun satın alma ve performans takibi yapar.
- Takip ve görünürlük: Sevkiyat durumunu izler, müşteriyi bilgilendirir.
- Belge yönetimi: Konşimento, CMR, AWB, irsaliye gibi belgeleri üretir ve saklar.
- Maliyet ve faturalama: Gelir–gider kalemlerini eşleştirir, fatura keser, kârlılığı gösterir.
- Raporlama: Operasyon ve finans performansını ölçer.
TMS programını kimler kullanır?
- Freight forwarder'lar: Deniz, hava, kara ve intermodal taşıma organize eden firmalar.
- Nakliye firmaları ve filo sahipleri: Kendi araçlarıyla taşıma yapanlar.
- 3PL ve 4PL şirketleri: Müşterileri adına lojistik yöneten hizmet sağlayıcılar.
- Üretici, dağıtıcı ve perakendeciler: Kendi sevkiyatlarını yöneten yük sahipleri.
- E-ticaret şirketleri: Yüksek hacimli, çok kanallı teslimat yönetenler.
TMS türleri
| Tür | Açıklama | Kime uygun? |
|---|---|---|
| Kurulumlu (on-premise) TMS | Şirketin kendi sunucularına kurulur, bakım ve güncelleme şirkete aittir. | Özel altyapı zorunluluğu olan büyük kurumlar |
| Bulut tabanlı (SaaS) TMS | İnternet üzerinden abonelikle kullanılır, kurulum gerektirmez. | Hızlı başlamak isteyen her ölçekte firma |
| ERP modülü TMS | ERP sisteminin içinde gelen taşıma modülüdür. | Taşımayı ana iş değil, destek süreci olarak yöneten yük sahipleri |
| AI-native TMS | Yapay zekâ etrafında tasarlanmış, işi hazırlayan bulut tabanlı TMS. | Elle veri girişini azaltmak ve hızlı ölçeklenmek isteyen ekipler |
Son türün ayrıntısı için AI-native TMS nedir sayfasına bakabilirsiniz.
TMS, ERP ve WMS arasındaki fark
ERP şirketin finans, satın alma ve stok gibi genel süreçlerini yönetir. WMS (depo yönetim sistemi) malın depo içindeki hareketini yönetir. TMS ise malın depodan çıktıktan sonraki yolculuğunu yönetir. Üçü birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır ve genellikle entegre çalışır.
TMS programının faydaları
- Navlun ve operasyon maliyetlerinin düşmesi
- Excel ve e-posta trafiğinin azalması
- Sevkiyatlarda uçtan uca görünürlük
- Daha hızlı ve doğru faturalama
- Dosya bazında kârlılığın görülmesi
- Müşteriye daha hızlı ve tutarlı bilgi verilmesi
Sık sorulan sorular
TMS programı ile nakliye programı aynı şey mi?
Günlük kullanımda çoğu zaman aynı anlamda kullanılır. Nakliye programı genellikle karayolu ve filo odaklı daha dar bir yazılımı, TMS ise tüm taşıma modlarını ve finansal süreçleri kapsayan daha geniş bir sistemi ifade eder.
Küçük bir lojistik firmasının TMS programına ihtiyacı var mı?
Sevkiyatlar Excel ve e-postayla takip edilemeyecek kadar arttığında, teklifler gecikmeye başladığında veya dosya kârlılığı görülemediğinde TMS programı küçük firmalar için de anlamlı hâle gelir.
TMS programı kurmak ne kadar sürer?
Bulut tabanlı sistemlerde temel kullanım günler veya haftalar içinde başlayabilir. Süreyi asıl belirleyen; veri aktarımı, entegrasyonlar ve ekibin alışma sürecidir.